Myths and Legends

Myths and Legends website published by E2BN
HomeAbout this website
Create your ownTeachers

Stori Gelert

Fersiwn testun yn unig


Flynyddoedd maith yn ôl, mewn castell yng nghesail mynyddoedd garw Eryri, yng Ngwynedd, roedd tywysog dewr a pharchus o'r enw Llywelyn yn byw. Roedd y tywysog hwn wrth ei fodd yn hela a'i hoff gi hela oedd bytheiad dewr a ffyddlon o'r enw Gelert. Byddai Gelert yn mynd gyda Llywelyn i bobman ac ef fyddai'n arwain yr haid bob amser. Doedd dim un helwriaeth yn rhy fawr, yn rhy gryf neu'n rhy ffyrnig i Gelert, ac nid oedd terfyn ar ei ddewrder.

Roedd mab annwyl gan y tywysog hwn, baban bach y bu farw ei fam ar ei enedigaeth. Carai Llywelyn ei wraig yn fawr iawn a thorrodd ei galon pan fu farw. Ei unig gysur oedd ei fab. Ar ei gwely angau, roedd Llywelyn wedi addo i'w wraig y byddai'n gofalu'n dyner am y bachgen, a dyna a wnaeth.

Edrychai ymlaen at y dydd pan fyddai'r ddau ohonynt yn gallu marchogaeth gyda'i gilydd, ar drywydd y bleiddiaid a'r anifeiliaid gwyllt eraill a geid ar yr hen fynyddoedd a choedwigoedd tywyll Gwynedd ymhell bell yn ôl.

Un diwrnod, roedd Llywelyn a'i ŵyr yn paratoi i fynd allan i hela. Roedd y baban yn cysgu'n drwm yn ei grud, tra roedd ei nyrs yn gweini gerllaw. Roedd hi'n ddiwrnod oer a llaith ond llosgai tân coed enfawr yn yr ystafell wely ac roedd ffwr cynnes yn gorchuddio'r crud. Roedd y baban yn ddiogel ac yn glyd. Er hynny, penderfynodd Llywelyn adael Gelert, ei gi ffyddlon i warchod y cartref. Wrth iddo adael, tynnodd ei law yn dyner dros ben mawr, blewog y ci.

'Gwarchod hwy'n ofalus, Gelert,' meddai 'hyd oni ddof yn ôl.'

Roedd cynffon Gelert yn curo'r llawr yn araf a hoeliodd ei lygaid ar wyneb ei feistr hyd nes i Llywelyn gau'r drws yn dawel o'i ôl.

Roedd hi'n hwyr pan ddychwelodd y tywysog adref. Roedd wedi blino'n lân ond roedd yn fuddugoliaethus. Roedd gwledd foethus yn cael ei pharatoi a brasgamodd drwy'r neuadd fawr tuag at yr ystafell wely, yn awyddus i weld ei fab ac ymlacio o flaen y tân mawr.

Ond wrth iddo fynd i mewn i'r ystafell gwelodd olygfa ddychrynllyd. Roedd celfi ben i waered, roedd tapestrïau wedi'u rhwygo o'u dolenni crog a gorweddai crud y baban yn wag ar y llawr. Roedd y ffwr moethus a fu gynt yn gorchuddio'r crud yn gorwedd ar wasgar gerllawr, wedi'u rhwygo'n ddarnau a'u taenu â gwaed.

Wrth i Llywelyn sefyll yn stond yn ei unfan, teimlodd drwyn melfed, cynnes, meddal yn gwthio cledr ei law. Edrychodd i lawr a gweld llygaid ymddiriedus Gelert yn syllu arno. Roedd y ci wedi ymlâdd ond siglai ei gynffon yn wan. Roedd ei ben a'i bawennau wedi eu staenio gan waed.

'Y creadur drwg!' rhuodd y tywysog. 'Mae'r ci yma wedi lladd fy mab!' a heb oedi tynnodd ei ddagr a'i hyrddio'n ddwfn i ochr Gelert. Wrth i'r ci lithro i'r llawr, clywodd y tywysog gri gwan o'r tu ôl i'r crud oedd wedi'i ddymchwel.

Wrth i'r ci orwedd ar farw, cododd Llywelyn ei fab yn dyner. Yn rhy hwyr, trodd i weld corff blaidd anferth wedi hanner ei orchuddio yn gorwedd yn farw ar y llawr. Roedd y baban yn dal yn ddianaf, diolch i Gelert. Yn llawn edifeirwch, penliniodd Llywelyn ac anwesu ei ffrind ffyddlon a churodd cynffon Gelert yn araf ar y llawr am y tro olaf.

Claddwyd corff Gelert y tu allan i furiau'r castell, ar lan yr afon. Mae'r garreg anferth sydd wedi’i harysgrifio ag enw Gelert, yn dal i nodi'r bedd a hyd at y dydd heddiw gelwir y pentref sydd gerllaw yn Beddgelert.

Play Stori Gelert
Play HTML5 version
For iPad and Android

Play Stori Gelert
Top of this page Copyright © E2BN 2006 | Contact Us | Accessibility
Create your own Myths and Legends
E2B® and E2BN® are registered trade marks and trading names of East of England Broadband Network (Company Registration No. 04649057)